Sözlük

Bagua, sekiz işaret demektir ve sekiz trigramı ifade eder. Trigramlar iki düzende dizilir: Fu Xi düzeni ve Kral Wen düzeni. Bagua, feng shui ve Çin ritüellerinde de kullanılır. I Ching içindeki anlamıyla aynı sekiz trigramdır.

Civanperçemi sapı, I Ching ile bakmanın geleneksel yöntemidir. Elli sap ayrılıp sayılarak her çizgi elde edilir. Üç paraya göre daha yavaştır ve ritüel yönü ağır basar. Olasılıkları üç paradan farklıdır: altı için on altıda bir, yedi için on altıda beş, sekiz için on altıda yedi, dokuz için on altıda üç.

Değişen çizgi, atış sırasında yaşlı çıkan çizgidir. Yaşlı yin ya da yaşlı yang. Karşıtına döner. Yin yang olur, yang yin olur. Değişen çizgilerin metni ayrıca okunur. Çizgiler değişince ikinci bir hexagram, sonuç hexagram çıkar. Hiç değişen çizgi çıkmaması da olağandır, yaklaşık yüzde on sekiz.

Fu Xi, Çin mitolojisinde sekiz trigramı ve ilk hexagram sistemini bulduğu söylenen efsanevi kültür kahramanıdır. Fu Xi sırası, trigramların ikili düzene göre dizildiği sıradır. Bu isim tarihsel bir kişiyi değil, geleneksel bir atfı gösterir.

Hexagram, alt alta dizilmiş altı çizgidir. Her çizgi ya bütündür ya kesiktir. İki seçenek ve altı yer, altmış dört olasılık verir. Çizgiler alttan yukarı kurulur. Alttaki üç çizgi alt trigramı, üstteki üç çizgi üst trigramı oluşturur. Her hexagramın bir numarası, adı, yargısı ve altı çizgi metni vardır.

I Ching (Yi Jing), Değişimler Kitabı adıyla bilinen, yaklaşık üç bin yıllık bir Çin metnidir. Altmış dört hexagramdan oluşur. Her hexagram altı çizgiyle bir durumu anlatır. Kitaba bir soruyla bakılır, çizgiler çıkar, metin okunur. Bu sitede I Ching kehanet değildir. Bir durumun imgeyle görülmesinin aracıdır.

James Legge, 1815 ile 1897 arasında yaşamış İskoç sinologdur. Çin klasiklerini İngilizceye çevirmiştir. I Ching çevirisi 1882 yılında The Sacred Books of the East dizisinde yayımlanır ve kamu malıdır. Bu sitedeki hexagram yargıları, simgeler ve çizgi metinleri bu çeviriden Türkçeye uyarlanmıştır.

Kral Wen, Çin geleneğine göre Zhou hanedanının kurucu atalarından biridir. Hexagramların yargı metinlerini yazdığı kabul edilir. Bugün bilinen hexagram sırasına Kral Wen sırası denir. Bu atıf geleneğe dayanır. Metnin gerçek yazarı ve tarihi akademik tartışma konusudur. İsim, bir düzenin psişik otoritesini söyler.

On Kanat, I Ching ana metnine eklenen on yorum bölümüdür. Geleneksel olarak Konfüçyüs ile ilişkilendirilir. Yargı, simge ve çizgi metinlerini açıklar. Bu sitedeki hexagram sayfalarında Simge bölümü bu yorumlardan gelir.

Richard Wilhelm, 1873 ile 1930 arasında yaşamış Alman sinolog ve misyonerdir. I Ching metnini Almancaya çevirmiştir. Çevirisi 1920'lerin başında yayımlanır. Cary F. Baynes uyarlaması ve Jung önsözüyle Batıda en yaygın okunan sürüm olur. Çevirisi telif korumasındadır. Bu sitenin metinleri Legge çevirisine dayanır.

Sonuç hexagram, ana hexagramdaki değişen çizgilerin karşıtına dönmesiyle oluşan ikinci hexagramdır. Ana hexagram durumun şimdiki hâlini gösterir. Sonuç hexagram, hareketin yönünü gösterir. Değişen çizgi çıkmadıysa sonuç hexagram yoktur ve yalnız ana hexagram okunur.

Trigram, üç çizgilik bir kümedir. Sekiz tane vardır: Gök, Göl, Ateş, Gök gürültüsü, Rüzgâr, Su, Dağ ve Yer. İki trigramın üst üste gelmesi bir hexagram kurar. Sekiz çarpı sekiz, altmış dört eder. Geleneksel okumada alttaki trigram içeride olanı, üstteki dışarıda görüneni anlatır.

Üç para yöntemi, I Ching atmanın yaygın yoludur. Üç para altı kez atılır. Paranın bir yüzü iki, diğeri üç sayılır. Her atışın toplamı altı, yedi, sekiz ya da dokuz olur ve bir çizgi verir. Çizgiler alttan yukarı dizilir. Altı çizgiden bir hexagram çıkar. Altı ve dokuz değişen çizgidir. Yöntem bir durumun imgesini kurar. Kehanet düzeneği değildir.

Yang, I Ching içinde bütün çizgiyle gösterilen başlatıcı, etkin ve yönlendirici ilkedir. Hexagramlarda ileri iten, açan ve yön veren yanı simgeler. Yin ile birlikte çalışır. İkisi ayrı şeyler değil, aynı bütünün iki yüzüdür. Yaşlı yang, değişen çizgi olarak yin haline döner.

Yin, I Ching içinde kesik çizgiyle gösterilen alıcı, yumuşak ve kapsayıcı ilkedir. Zayıflık değildir. Almak, taşımak ve biçim vermektir. Yang ile birlikte çalışır. Biri diğerine dönüşür. Kesik çizginin ortasındaki boşluk, içine bir şey alabilecek yeri simgeler.