Hikâye
Hesiodos'a göre üç Gorgon kız kardeş vardır: Sthenno, Euryale ve Medusa. İlk ikisi ölümsüzdür. Medusa ölümlüdür. Poseidon'la yumuşak bir çayırda, bahar çiçekleri arasında yatar. Hesiodos onu acıklı bir kaderi olan, tek ölümlü Gorgon diye anar.
Perseus, Danae'nin oğludur. Kral Polydektes onu Medusa'nın kafasını getirmesi için yollar. Tanrılar yardım eder. Athena aynalı bir kalkan verir. Hermes orak biçimli bir kılıç verir. Hades'in başlığı onu görünmez yapar. Kanatlı sandaletler uçurur. Medusa'ya bakan taş kesilir. Perseus bu yüzden doğrudan bakmaz. Kalkandaki yansımasına bakar. Uyurken kafasını keser. Boyundan Poseidon'un çocukları çıkar: kanatlı at Pegasus ve dev Chrysaor.
Ovidius hikâyeyi başka anlatır. Medusa bir zamanlar çok güzel bir kızdır. Poseidon onu Athena'nın tapınağında zorla ele geçirir. Athena tapınağın kirlendiğini düşünür. Medusa'yı cezalandırır. Saçlarını yılanlara çevirir. Bakışını taşa çeviren bir güç yapar. Sonra Medusa'nın kafasını kendi kalkanına yerleştirir.
Gökyüzünde
Algol, Perseus takımyıldızında kahramanın tuttuğu kafanın gözüdür. Bakışın taşa çevirdiği yüz, gökte bu yıldızın adıyla durur.
Perseus göğün kuzey yarısında bir takımyıldızdır. Elinde Medusa'nın kafasını tutan bir kahraman olarak çizilir. Algol, Beta Persei'dir. Adı Arapça el-gul: ifrit, hortlak. Bu yıldız yaklaşık 2,87 günde bir sönükleşir ve yeniden parlar. İki yıldızdan oluşur. Biri ötekinin önünden geçer. Bunu 1783'te genç İngiliz gökbilimci John Goodricke açıklar. Daha önce de gözleyenler değişimi fark etmiştir.
Eski astrolojide Algol en ağır sabit yıldız sayılır. Bir gezegenin ya da noktanın ona yakın durması, kontrolün kaçması ve şiddetle anılır. Bunu yıldız söylemez. Gelenek söyler.
Jung ne görüyor
Jung Medusa'ya ayrı bir inceleme ayırmaz. Jungcu okumalarda Medusa çoğu zaman gölgenin, kaçınılan yüzün imgesidir. Perseus doğrudan bakamaz. Yansımasına bakabilir. Korkutucu bir içeriğe dosdoğru bakmak kişiyi dondurur. Bir imge üzerinden yaklaşmak ise mümkün olur. Bakılan şey dışarıya konur. Buna yansıtma denir.
Bu Jung'un kendi sözü değildir. Psikanalizde Medusa'yı Freud yorumlar. 1922'de yazdığı kısa denemede, 1940'ta yayımlanır, Medusa'nın başını hadım olma korkusu diye okur.
Hermeneutik bakış
Medusa'nın yüzü, okuyucuya göre yer değiştirir.
- Hesiodos'ta Medusa, acıklı bir kaderi olan ölümlü Gorgon'dur. Çayırda Poseidon'la birlikte anılır.
- Ovidius'ta o bir mağdurdur. Tapınakta zorla ele geçirilmiştir. Cezayı kendisi çeker. Canavar, mağdurun cezalandırılmış hâlidir.
- Freud için Medusa'nın başı bir korku imgesidir.
- Hélène Cixous, 1975'te Medüza'nın Gülüşü denemesinde Medusa'yı bir yazı biçimi olarak sahiplenir. Doğrudan bakan kişi onun güzel ve gülen olduğunu görür.
Dört okuma aynı kafayı başka yerden tutar. Birinde Perseus'un tarafı öne çıkar. Birinde Athena'nın. Birinde Medusa'nın. Hangi karakterin gözüyle okunursa, o karakterin gördüğü görülür. Perseus yansımaya bakar. Athena kafayı kalkanına koyar. Medusa hikâyede çoğu zaman konuşmaz. Onu başkaları anlatır.
Bu yüz kimin gözünden okunur: Perseus'un, Athena'nın, Medusa'nın?
Kaynaklar
- Hesiodos, Theogonia 270-283
- Ovidius, Metamorphoses IV.753-803
- Sigmund Freud, "Das Medusenhaupt" (1922, yayım 1940)
- Hélène Cixous, "Le Rire de la Méduse" (1975)
- John Goodricke, Algol'un değişkenliğinin açıklaması (1783)